ලූලාගේ ජයග්‍රහණය බ්‍රසීලයේ දේශපාලන ඉතිහාසයේ විශේෂ අවස්ථාවකි.පළමු වටයේදී ෆ්ලාවියෝ බොල්සොනාරෝ ලූලාට වඩා ඡන්ද ලබා ගත්තේය. එහෙත් දෙවැනි වටය වන විට දේශපාලන පරිසරය වෙනස් විය. වීදිවල ජනතා ක්‍රියාකාරිත්වය ඉහළ ගියේය. තරුණයන් විශාල වශයෙන් දේශපාලන ක්‍රියාවලියට සම්බන්ධ වූහ. සමාජ මාධ්‍ය ප්‍රචාරණය දැවැන්ත ලෙස පුළුල් විය.
විශේෂයෙන් WhatsApp හරහා සංවිධානය වූ “Lula’s Army” ජාලය අතිශය වේගයෙන් වර්ධනය විය. එහි සාමාජිකත්වය දින දෙකක් තුළ 50,000 සිට මිලියනය දක්වා ඉහළ ගොස් පසුව මිලියන 10කට වැඩි පිරිසක් දක්වා වර්ධනය වූ බව වාර්තා වේ.
මෙය සාම්ප්‍රදායික මැතිවරණ ප්‍රචාරණයේ සීමාවන් වෙනස් කරන සිදුවීමකි.
වීදිය සහ ඩිජිටල් අවකාශය
අද දේශපාලන අරගලය සිදුවන්නේ පාර්ලිමේන්තුවේ හෝ මැතිවරණ වේදිකාවේ පමණක් නොවේ.
එය:
- වීදිවල,
- විශ්වවිද්‍යාලවල,
- පාසල්වල,
- WhatsApp කණ්ඩායම්වල,
- TikTok සහ අනෙකුත් සමාජ මාධ්‍යවල,
- ස්වාධීන මාධ්‍ය ජාලවල
ද සිදුවෙමින් පවතී.
බ්‍රසීලයේ තරුණ ජනතාවගේ ස්වයංසිද්ධ වීදි ක්‍රියාකාරිත්වය පසුව ලූලාගේ මැතිවරණ ව්‍යාපාරය සමඟ සම්බන්ධ වූ ආකාරය විශේෂයෙන් වැදගත්ය. බ්‍රසීලයේ Gen Z ඡන්දදායකයන්ගේ සංවිධානාත්මක ක්‍රියාකාරිත්වය ලූලාගේ කණ්ඩායම පවා පුදුමයට පත් කළ බව බ්‍රසීල විශේෂඥ ඉතිහාසඥ Anaïs Fléchet පෙන්වා දෙයි.
මෙය අනාගත වාමාංශික දේශපාලනයට වැදගත් පාඩමක් ඉදිරිපත් කරයි: ජනතාව සංවිධානය වන්නේ පක්ෂ කාර්යාලවලින් පමණක් නොවේ.
නමුත් ලූලා ඉදිරියේ ඇති අභියෝග දැවැන්තය
ලූලාගේ ජයග්‍රහණය ගැන උද්දාමයට පත්වීම සාධාරණ වුවත්, බ්‍රසීලයේ බල සමතුලිතතාවය සම්පූර්ණයෙන්ම ලූලාගේ පක්ෂයට වාසිදායක වී නැත. ව්‍යවස්ථාදායක මැතිවරණවලදී දක්ෂිණාංශික සහ අන්ත දක්ෂිණාංශික බලවේග ශක්තිමත් වී තිබේ. විශේෂයෙන් Liberal Party එකට පාර්ලිමේන්තුවේ විශාල බලයක් හිමිවී ඇත. ඒ නිසා ජනාධිපතිවරණය ජයග්‍රහණය කිරීමෙන් පමණක් ලූලාට තම වැඩපිළිවෙළ ක්‍රියාත්මක කළ නොහැක.
ඔහුට සම්මුති සෙවීමට සිදුවනු ඇත. පාර්ලිමේන්තු සන්ධාන ගොඩනැගීමට සිදුවනු ඇත. එමෙන්ම වීදිවල සිටින ජනතාවගේ පීඩනය සමනය කිරීමට සිදුවනු ඇත. මෙය ඉතා සංකීර්ණ දේශපාලන සමීකරණයකි.
ප්‍රංශය: තවත් තරුණ පරම්පරාවක් වීදිවල
බ්‍රසීලයේ සිදුවීම යුරෝපයෙන් සම්පූර්ණයෙන් වෙන් කළ නොහැක. 2026 ඔක්තෝබර් 24–25 දිනවල ප්‍රංශයේද අධ්‍යාපනය, පොදු සේවා සහ ඉහළ යන ජීවන වියදමට එරෙහිව විශාල ජනතා විරෝධතා පැවැත්විණි.
ඔක්තෝබර් 24 දින පැවති විරෝධතා අතරතුර පුද්ගලයන් 1,300කට වැඩි පිරිසක් පොලිස් අත්අඩංගුවට ගත් බව Democracy Now වාර්තා කරයි. එම විරෝධතා සඳහා ලක්ෂ සංඛ්‍යාත ජනතාවක් සහභාගී වූ බවද එය සඳහන් කරයි.
ප්‍රංශයේ අරගලය සහ බ්‍රසීලයේ ලූලා ව්‍යාපාරය එකම දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් නොවේ. නමුත් දෙරටේම තරුණයන් ඉදිරියට පැමිණීම සහ සාම්ප්‍රදායික දේශපාලන ව්‍යුහයන්ගෙන් පිටත ජනතා ක්‍රියාකාරිත්වය වර්ධනය වීම සැලකිය යුතුය.
ලූලාගේ ජයග්‍රහණයෙන් ඔබ්බට: බ්‍රසීලය, ප්‍රංශය සහ සර්බියාව අතර මතුවන නව ජාත්‍යන්තරවාදය
-පළමු වටයේ පරාජයෙන් පසුව දෙවැනි වටයේ ඓතිහාසික ජයග්‍රහණයකට ලූලා පැමිණීම, සර්බියාවේ වුචිච් පරාජය කළ ශිෂ්‍ය ව්‍යාපාරය සහ ප්‍රංශයේ තරුණ–කම්කරු විරෝධතා අතරින් මතුවන නව ජාත්‍යන්තරවාදය-
බ්‍රසීල ජනාධිපතිවරණයේදී ලූලා ද සිල්වා ලැබූ ජයග්‍රහණය හුදෙක් එක් මැතිවරණයක ප්‍රතිඵලයක් ලෙස පමණක් කියවීම ප්‍රමාණවත් නොවේ.
පළමු වටයේ පරාජයෙන් පසුව දෙවැනි වටයේදී අන්ත දක්ෂිණාංශික ෆ්ලාවියෝ බොල්සොනාරෝ පරාජය කිරීම, බ්‍රසීලයේ ගැඹුරු දේශපාලන බෙදීමත්, ජනතා බලයේ හැකියාවත් එකවර පෙන්වන සිදුවීමකි. එහෙත් මෙම ජයග්‍රහණය අවසානයක් නොවේ. ලූලා ඉදිරියේ තවමත් ශක්තිමත් දක්ෂිණාංශික පාර්ලිමේන්තු බලයක්, ආර්ථික පීඩනයක් සහ සංවිධානාත්මක අන්ත දක්ෂිණාංශයක් පවතී.
එබැවින් මෙම ලිපිය බ්‍රසීලයේ මැතිවරණ ජයග්‍රහණය පමණක් නොව, එය ප්‍රංශයේ සහ සර්බියාවේ මෑත ජනතා හා තරුණ අරගල සමඟ සම්බන්ධ කරමින් විමසීමක් කිරීමට උත්සාහ කරයි. එකිනෙකට වෙනස් රටවල, එකිනෙකට වෙනස් තත්ත්වයන් යටතේ වුවද, තරුණ පරම්පරාව, ජීවන වියදම, දූෂණය, අසමානතාව, රාජ්‍ය සේවා සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය පිළිබඳ ප්‍රශ්න සමඟ නැවත නැවතත් වීදිවලට පැමිණෙමින් තිබේ. මෙය නව ජාත්‍යන්තරවාදයක ආරම්භයක්ද යන්න තවමත් විවෘත ප්‍රශ්නයකි. එහෙත් එය නිරීක්ෂණය කළ යුතු දේශපාලන යථාර්ථයකි.
මෙම ලිපියේ අරමුණ කිසිදු රටක දේශපාලන අත්දැකීමක් තවත් රටකට සරලව ආදේශ කිරීම නොව, විවිධ රටවල මතුවන ජනතා අරගල අතර ඇති සමානතා, වෙනස්කම් සහ නව දේශපාලන හැකියාවන් විමසා බැලීමයි. ලූලාගේ ජයග්‍රහණය සිදුවූයේ ලතින් ඇමරිකාව පුරා සහ ලෝකයේ වෙනත් ප්‍රදේශවල දක්ෂිණාංශික හා අන්ත දක්ෂිණාංශික බලවේග ශක්තිමත් වෙමින් පවතින අවස්ථාවකය. නිල ප්‍රතිඵල අනුව ලූලා 51.79%ක් ලබාගත් අතර ෆ්ලාවියෝ බොල්සොනාරෝ 48.21%ක් ලබා ගත්තේය. එනම් ලූලාගේ ජයග්‍රහණය පහසු හෝ විශාල පරතරයකින් ලැබූ ජයග්‍රහණයක් නොවේ. ඔහුගේ ප්‍රතිවාදියාට වඩා ලූලා ලබාගත්තේ ආසන්න වශයෙන් ඡන්ද මිලියන 4.4ක පරතරයකි. Agência Brasil
වඩා වැදගත් කරුණ වන්නේ පළමු වටයේදී පරාජයට පත්ව සිටි ලූලා දෙවැනි වටයේදී පෙරළියක් සිදු කිරීමයි. බ්‍රසීලයේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී යුගය ආරම්භ වූ පසු, පළමු වටයේදී දෙවැනි ස්ථානයට පත් වූ අපේක්ෂකයෙකු දෙවැනි වටයේදී ජනාධිපතිවරණය ජයගත් පළමු අවස්ථාව මෙය බව වාර්තා වේ. AFP
වීදි සහ ඩිජිටල් අවකාශය
මෙහි විශේෂත්වය මැතිවරණ සංඛ්‍යාලේඛනවලින් පමණක් පැහැදිලි කළ නොහැකිය. බ්‍රසීලයේ සිදුවූයේ සාම්ප්‍රදායික මැතිවරණ ප්‍රචාරණයට අමතරව වීදි දේශපාලනය සහ ඩිජිටල් දේශපාලනය එකිනෙක සම්බන්ධ වීමකි. නිල බ්‍රසීල වාර්තාවට අනුව, ලූලාගේ ප්‍රචාරණ ව්‍යාපාරයට තරුණයන් සහ සමාජ ව්‍යාපාර සම්බන්ධ වූ අතර රටේ නගර ගණනාවක වීදි විරෝධතා පැවැත්විණි. ඒ සමඟ “Lula’s Army” WhatsApp ජාලය මිලියන 10කට වැඩි පිරිසක් දක්වා වර්ධනය විය. Agência Brasil
මෙය 20 වැනි සියවසේ පක්ෂ දේශපාලන ආකෘතියෙන් වෙනස්වූ තත්ත්වයකි. අද දේශපාලන සංවිධානයකට පක්ෂ කාර්යාල, රැස්වීම් ශාලා සහ පුවත්පත් පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවේ. WhatsApp, TikTok, Instagram, YouTube සහ අනෙකුත් ඩිජිටල් ජාල දේශපාලන සටනේ ප්‍රධාන භූමි බවට පත්ව ඇත.
නමුත් ඩිජිටල් ජනබලය ස්වයංක්‍රීයව ප්‍රගතිශීලී දේශපාලනයක් නිර්මාණය නොකරයි. එය අන්ත දක්ෂිණාංශයටද භාවිත කළ හැකිය. ඒ නිසා ප්‍රශ්නය වන්නේ ඩිජිටල් අවකාශය කා විසින්, කුමන දේශපාලන වැඩපිළිවෙළක් සඳහා සංවිධානය කරන්නේද? යන්නයි.
ප්‍රංශයෙන් බ්‍රසීලයට: ජීවන වියදම දේශපාලන ප්‍රශ්නයක් වීම
ප්‍රංශයේ ඔක්තෝබර් 17 විරෝධතා මේ සම්බන්ධයෙන් වැදගත් සංසන්දනාත්මක උදාහරණයකි. එදින ප්‍රංශය පුරා විශාල ජනකායක් වීදිවලට පැමිණියහ. සංවිධායකයන් සහභාගීත්වය 800,000ක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කළ අතර අභ්‍යන්තර කටයුතු අමාත්‍යංශය 550,000ක් ලෙස ප්‍රකාශ කළේය. ශිෂ්‍යයන්, “Yellow Vests”, වෘත්තීය සමිති සහ වාමාංශික දේශපාලන කණ්ඩායම් අතර “අරගලවල සන්ධානයක්” ගොඩනැගීමේ උත්සාහයක් එහි තිබිණි. Le Monde.fr
මෙහි මූලික ප්‍රශ්න අතර ජීවන වියදම, අධ්‍යාපනය, රාජ්‍ය සේවා සහ සමාජ අසමානතාව තිබිණි. බ්‍රසීලයේ තත්ත්වය සම්පූර්ණයෙන්ම සමාන නොවේ. නමුත් එක් වැදගත් සමානතාවක් තිබේ:
ජනතාවගේ දෛනික ජීවිතයේ ආර්ථික පීඩනය දේශපාලන ප්‍රශ්නයක් බවට පත්වීම.
කම්කරුවෙකුට වැටුප ප්‍රමාණවත් නොවීම, තරුණයෙකුට නිවසක් සොයාගත නොහැකි වීම, ශිෂ්‍යයෙකුට ගුණාත්මක අධ්‍යාපනයක් නොලැබීම හෝ රෝහලක සේවාව දුර්වල වීම—මේවා වෙන වෙනම “ආර්ථික” හෝ “සමාජ” ප්‍රශ්න නොවේ. ඒවා අවසානයේ දේශපාලන බලය පිළිබඳ ප්‍රශ්න බවට පත්වේ.
සර්බියාව: ශිෂ්‍යයන්ගෙන් ආණ්ඩු බලය දක්වා
සර්බියාවේ සිදුවීම තවත් වැදගත් උදාහරණයකි. ඔක්තෝබර් 25 වැනිදා ජනාධිපති ඇලෙක්සැන්ඩර් වුචිච්ගේ දිගුකාලීන දේශපාලන ආධිපත්‍යය අවසන් කරමින් ශිෂ්‍යයන්ගේ සහාය ලැබූ ව්‍යාපාරයක් මැතිවරණ ජයග්‍රහණයක් ලබා ගත්තේය. වසර දෙකකට ආසන්න ශිෂ්‍ය විරෝධතා මාලාවකින් පසුව මෙම ජයග්‍රහණය සිදුවිය. The Print
සියයට 70කට ආසන්න ඡන්දදායක සහභාගීත්වයක් වාර්තා වූ අතර, මුල් ප්‍රතිඵල අනුව ශිෂ්‍යයන්ගේ අපේක්ෂක ලැයිස්තුව පාර්ලිමේන්තු ආසන 139ක් පමණ ලබාගත් අතර වුචිච්ගේ සන්ධානයට ආසන 97ක් පමණ ලැබිණි. Investing.com
මෙහි ආරම්භක ගිනි පුපුර වූයේ 2024 නොවැම්බර් මාසයේ Novi Sad දුම්රිය ස්ථානයේ වහල කොටස කඩා වැටීමෙන් පුද්ගලයන් 16 දෙනෙකු මියයෑමයි. එය දූෂණය සහ දේශපාලන වගකීම පිළිබඳ විශාල ශිෂ්‍ය විරෝධතා ව්‍යාපාරයකට හේතු විය. The Print
මෙහිදී අපට පෙනෙන්නේ තවත් වැදගත් වෙනසකි.විරෝධතාවක් මැතිවරණ බලයක් බවට පත් විය. එහෙත් දැන් සැබෑ අභියෝගය ආරම්භ වේ.
විරෝධතා කිරීම හා රටක් පාලනය කිරීම එකම දෙයක් නොවේ. සර්බියානු ශිෂ්‍ය ව්‍යාපාරයට දැන් දූෂණයට එරෙහි සටන, රාජ්‍ය ආයතන ප්‍රතිසංස්කරණය, මාධ්‍ය නිදහස සහ ආර්ථික ප්‍රශ්න පිළිබඳ පැහැදිලි වැඩපිළිවෙළක් ඉදිරිපත් කිරීමට සිදුවනු ඇත.
“නව ජාත්‍යන්තරවාදයක්” මතුවෙමින් තිබේද?
බ්‍රසීලයේ ලූලාගේ ආධාරකරුවන්, ප්‍රංශයේ ශිෂ්‍යයන් සහ කම්කරුවන්, සර්බියාවේ ශිෂ්‍ය ව්‍යාපාරය—මේ සියල්ල එකම දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් නොවේ. ඔවුන්ගේ ඉතිහාසය වෙනස්ය.ඔවුන්ගේ සමාජ ව්‍යුහයන් වෙනස්ය. ඔවුන්ගේ ඉල්ලීම්ද එකිනෙකට සමාන නොවේ. එහෙත් ඔවුන් අතර සන්නිවේදනයක් සහ අන්‍යෝන්‍ය ආශ්වාදයක් ඇතිවෙමින් තිබෙනු දැකිය හැකිය.
අද ප්‍රංශයේ තරුණයෙකුට බ්‍රසීලයේ වීදිවල සිදුවන දේ තත්පර කිහිපයකින් දැකගත හැකිය. බ්‍රසීලයේ තරුණයෙකුට සර්බියාවේ ශිෂ්‍යයන්ගේ විරෝධතාව සජීවීව නැරඹිය හැකිය. සර්බියාවේ ශිෂ්‍යයෙකුට ප්‍රංශයේ Yellow Vests පිළිබඳ අත්දැකීම් අධ්‍යයනය කළ හැකිය. මේ නිසා දේශපාලන අත්දැකීම් ජාතික සීමා තුළ සිරවී නොසිට වේගයෙන් ගමන් කරයි. මෙය 20 වැනි සියවසේ ජාත්‍යන්තරවාදය මෙන් නොවේ. එය ජාත්‍යන්තර සංවිධාන හරහා පමණක් නොව, ඩිජිටල් ජාල, තරුණ සංස්කෘතිය, වීදි අරගල සහ ක්ෂණික තොරතුරු හුවමාරුව හරහාද ගොඩනැගෙමින් පවතී.
නමුත් අන්ත දක්ෂිණාංශය තවමත් පරාජය වී නැත. මෙහිදී අතිශය වැදගත් අනතුරු ඇඟවීමක් කිරීම අවශ්‍යය. ලූලාගේ ජයග්‍රහණය බොල්සොනාරෝවාදයේ අවසානය නොවේ. ඔහුට ඡන්ද 48.2%ක් ලැබීමෙන්ම එය පැහැදිලි වේ. AFP
ඊට අමතරව, ලූලාගේ ඉදිරි පාලනය තුළ වඩාත් ගතානුගතික කොංග්‍රසයකට මුහුණ දීමට සිදුවන බව වාර්තා වේ. එමඟින් සමාජ වැඩසටහන්, රාජ්‍ය ආයෝජන සහ ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති ක්‍රියාත්මක කිරීම දුෂ්කර විය හැකිය. Reuters ඒ නිසා මැතිවරණ ජයග්‍රහණය ජනතා බලය සංවිධානය කිරීමේ ආරම්භයක් මිස අවසානයක් නොවේ.
එමෙන්ම ෆ්ලාවියෝ බොල්සොනාරෝ ප්‍රතිඵල අවලංගු කරන ලෙස නීතිමය අභියෝගයක් ඉදිරිපත් කරන බව ප්‍රකාශ කර තිබේ. AFP
ඒ අනුව බ්‍රසීලයේ දේශපාලන ගැටුම මැතිවරණ රාත්‍රියෙන් අවසන් නොවේ.
ලංකාවට ඇති පාඩම කුමක්ද?
බ්‍රසීලය, ප්‍රංශය හෝ සර්බියාව ශ්‍රී ලංකාවට සරලව “ආදර්ශ” ලෙස පිටපත් කළ නොහැකිය. නමුත් ඔවුන්ගෙන් ඉගෙන ගත හැකි කරුණු තිබේ.
- පළමුව: ජනතාවගේ දෛනික ආර්ථික ගැටලු දේශපාලන සංවිධානයේ මධ්‍යයට ගෙන ඒම.
- දෙවනුව: තරුණයන් දේශපාලනයේ ප්‍රේක්ෂකයන් ලෙස නොව, සංවිධායකයන් ලෙස දැකීම.
- තෙවනුව: ඩිජිටල් මාධ්‍යය ප්‍රචාරණ මෙවලමක් පමණක් නොව, ජනතා සංවිධානයේ අවකාශයක් ලෙස භාවිත කිරීම.
- සිව්වනුව: මැතිවරණය සහ වීදි අරගලය එකිනෙකට විරුද්ධ දෙයක් ලෙස නොදැකීම.
- පස්වනුව: ජාත්‍යන්තර සහයෝගීතාව යනු වෙනත් රටක ජනතාවට දේශන පැවැත්වීම නොව, ඔවුන්ගේ අත්දැකීම්වලින් ඉගෙනගෙන තමන්ගේම අරගල වර්ධනය කිරීම බව තේරුම් ගැනීම.
අවසානයේ ප්‍රශ්නය වන්නේ මෙයයි:
බ්‍රසීලය, ප්‍රංශය සහ සර්බියාව පෙන්වන්නේ හුදෙක් වෙන වෙනම ජනතා නැගිටීම්ද? නැතහොත් ඩිජිටල් යුගයේ නව ආකාරයක ජාත්‍යන්තරවාදී ජනතා දේශපාලනයක් මතුවෙමින් තිබේද? ඊට නිශ්චිත පිළිතුරක් දීමට තවමත් කල් වැඩිය. නමුත් එක් කරුණක් පැහැදිලිය. ලෝකයේ විවිධ රටවල තරුණයන්, කම්කරුවන් සහ සාමාන්‍ය ජනතාව තම දේශපාලන අනාගතය වෙනත් අය තීරණය කරන තෙක් බලා සිටීමට අකමැති බව නැවතත් පෙන්වමින් සිටිති.
බ්‍රසීලයේ ලූලාගේ ජයග්‍රහණය එම දිගු සටනේ එක් වැදගත් මොහොතක් පමණි.
By Wilfred Silva
