Wilfred Silva

පොදු සම්පත් (Commons) තුළ අපි පෘථිවිය සහ එකිනෙකා වෙනුවෙන් සැලකිලිමත් වෙමු, බෙදාහදා ගනිමු. ස්වභාවධර්මයේ පාරිසරික සීමාවන් පිළිබඳ අපි සවිඥානික වෙමු. එම සීමාවන් මඟින් ඇය නිර්මාණය කරන දායාදවලින් ඇයට හිමි කොටස නැවත ඇය වෙතම ලැබී, ජෛව විවිධත්වය සහ පරිසර පද්ධති පවත්වාගෙන යාම සහතික කරයි. සියලු මිනිසුන්ට වාතය, ජලය සහ ආහාර සඳහා අයිතියක් ඇති බව අපි දනිමු. එමෙන්ම අනාගත පරම්පරාවන්ගේ අයිතිවාසිකම් සම්බන්ධයෙන් අපට වගකීමක් ඇති බවද අපි සැලකිල්ලට ගනිමු. ඊට ප්‍රතිවිරුද්ධව, පොදු සම්පත් වටලාගෙන පෞද්ගලික කරගැනීම (Enclosures of the Commons) පාරිසරික අර්බුදයේත්, දරිද්‍රතාවය සහ සාගින්න, අයිතිවාසිකම් අහිමිවීම සහ ජනතාව අවතැන් වීම යන අර්බුදයන්ගේත් මූලික හේතුව වේ. නිස්සාරණවාදය (Extractivism) විසින් ජීවය සමස්තයක් ලෙස…

හැඳින්වීම මිලිමීටර 5 ට වඩා කුඩා ප්ලාස්ටික් අංශු වන ක්ෂුද්‍ර ප්ලාස්ටික්, ගොඩබිම, වාතය සහ ජලය තුළ සොයාගත හැකි අතර, ඒවා අපගේ ආහාර දාමයටද ඇතුළු වී ඇති අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මිනිසුන්ට සහ අනිකුත් සත්වයන්ටද  දිගුකාලීන සෞඛ්‍ය ප්‍රතිවිපාක ඇති වේ. 2020 දී, විද්‍යාඥයින් “මුහුදු පතුලේ මෙතෙක් වාර්තා වී ඇති ඉහළම ක්ෂුද්‍ර ප්ලාස්ටික් මට්ටම” සොයා ගත් අතර, එමගින් සමුද්‍ර පරිසර පද්ධතියට ඒවායේ ඇති බලපෑමේ තරම හෙළි කරයි. අධ්‍යයනයේ ප්‍රධාන කතුවරයා වන මැන්චෙස්ටර් විශ්ව විද්‍යාලයේ ඉයන් කේන් (Ian Kane from the University of Manchester) මෙසේ පැවසීය: “පාවෙන ප්ලාස්ටික් වලින් සෑදී ඇති කුප්‍රකට සාගර ‘කසළ ගොඩවල්’ ගැන සෑම කෙනෙකුම පාහේ අසා ඇති නමුත් ගැඹුරු…

ඉන්දියාව සහ පාකිස්තානය අතර පසුගිය දිනවල ඇතිවූ සටනෙන් පසු නැඟී ආ දූවිලි දැනට සමනය වී ඇති නමුත් - මේ දක්වා මෙම දෙරට අතර ඇති වඩාත්ම වැදගත් ගුවන් ගැටුම මෙය වන බැවින් - එහි පුළුල් වැදගත්කම ගැන සලකා බැලීම වැදගත්වේ. එහි මූලාරම්භය කුමක්ද යන්න සහ එය කලාපයේ දේශපාලනයට බලපාන්නේ කෙසේද?යන්න මෙහිදී වැගත්වේ. මෙම ගැටුමේ ආසන්නතම ප්‍රේරකය වූයේ අප්‍රේල් අග දී කාශ්මීර සටන්කාමීන් විසින් පහල්ගම් හි (Pahgalagam) සිදු කරන ලද ත්‍රස්ත ප්‍රහාරය වන අතර එහිදී සංචාරකයෝ 26 දෙනෙකු මිය ගියහ. මෙම වෙඩි තැබීම මෙහෙයවූ බවට ඉන්දීය රජය විසින් පකිස්ථාන රජයට චෝදනා කළේය. පකිස්ථානය චෝදනා ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර ඒකාබද්ධ පරීක්ෂණයක් ආරම්භ කිරීමට ඉදිරිපත්…

 මීට වසර සියයකට පෙර, එනම් පළමු ලෝක යුද්ධය අවසන් වීමෙන් පසු, බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යය සහ එහි ප්‍රංශ සගයා විසින් පැරණි ඔටෝමාන් ආධිපත්‍යය දැරූ අරාබි ලෝකය බිඳ දමා නව රටවල් (ඉරාකය, ලෙබනනය, සෞදි අරාබිය), ප්‍රධාන මර්මස්ථාන සහ මුරපොලවල් (ගල්ෆ් රාජ්‍යයන්, දකුණු යේමනය) සහ රූකඩ රාජ්‍යයන් (ඊජිප්තුව, ඉරානය) නිර්මාණය කළ අතර, එමගින්, දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු ඊශ්‍රායලය ගොඩනැඟීමේ මූලික අත්තිවාරම් දැමූහ. “අධිරාජ්‍යවාදී භීෂණයේ "සංශ්ලේෂණය" ෆැසිස්ට්වාදය වන අතර එය අධිරාජ්‍යවාදී යුගයේ කර්තව්‍යයන් හමුවේ ධනේශ්වර ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ බංකොලොත් භාවයෙන් සෘජුවම උපත ලබයි.“ ලියොන් ට්‍රොට්ස්කි එයින් වසර සියයකට පමණ පසු, කොමියුනිස්ට් කඳවුර බිඳවැටීමෙන් අනතුරුව, ජයග්‍රාහී එක්සත් ජනපදය විසින් අරාබි ලෝකය බෝල්කනීකරණය කිරීමට සහ එහි ආධිපත්‍යයට ඇති සියලු…